DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
Advert
Çiğdem ÇİMEN
Çiğdem ÇİMEN
Giriş Tarihi : 17-04-2021 00:12
Güncelleme : 17-04-2021 01:13

Mitolojiden Günümüze Çiğdem Çiçeği

MİTOLOJİDEN GÜNÜMÜZE ÇİĞDEM ÇİÇEĞİ

     Kendine has kokusu ve kendine güzelliği ile doğadaki en güzel çiçeklerden biri olan çiğdem çiçeği,  kimi zaman Yunan mitolojisine konu olmuştur. Kimi zaman Hititlerde bir şenliğin adıdır. Kimi zaman da büyük halk ozanı Aşık Veysel’in dizelerinde yer almıştır. İşte çiğdemin mitolojiden günümüze uzanan öyküsü…  

    Yunan mitolojisine göz atacak olursa karşımıza şu hikâyeler çıkıyor. Bir ölümlü olan Crocus, Yunan tanrısı Hermes’in arkadaşıdır. Bir gün iki arkadaş oynarlarken, Hermes yanlışlıkla arkadaşının ölümüne neden olur. Kazanın olduğu yerde küçük bir bitki çiçek açar. Crocus’un üç damla kanı da çiçeğin tam ortasına düşer. (Crocus:Çiğdem)

     Başka bir rivayete göre ise çiğdem çiçeği, tanrılar tanrısı Zeus ve tanrıça Hera’nın aşkına tanık olmuştur. Troya savaşının en yoğun döneminde Zeus’un karısı, kıskanç Hera Kazdağı’na çıkar. Amacı Zeus’u baştan çıkarmaktır.

 

      Homeros İlyada’sında şöyle anlatır bu olayı:  “...Böyle dedi, aldı karısını koynuna, sarıldı Tanrısal toprak yumuşak bir çimen saldı. Taptaze Lotos bir halı serdi toprakla aralarına. Safranlardan, sümbüllerden tatlı bir halı… Uzanıverdi ikisi de halının üstüne. Sardı onu güzel bir altın bulut. Buluttan çiğ damlaları akıyordu pırıl pırıl. Tanrıların babası yüksek Gargaros tepesinde Koynunda karısı mışıl mışıl uyuyordu”.

 

      İlyada’yı okuyan Alman araştırmacı Schliemann,  Troya’yı ve Troya hazinesini keşfetmişti. Bu dizelerde bahsedilen safran (çiğdem) ve sümbüller gerçekten de burada yetişir. Hatta bunlardan birisinin ismi de Gargaros tepesinin (Karataş Tepe ) adıyla anılır: Crocus gargaricus (Gargaros çiğdemi) adlı endemik çiğdemdir. Crocus biflorus subsp. nubigena adlı çiğdem de Kazdağı’nın endemik bitkisidir.

  

     Homeros çiğdem bitkisini şafakla özdeşleştirir. “Safran urbalı şafak ta yayılınca denize” der. Homeros mutlaka çiğdem bitkilerince zengin, denizi gören ve güneşin en erken göründüğü bir yerde şafağın sökmesini gözlemiş olmalıdır. Kazdağı’nın zirvesi bu açıdan en ideal yerdir.

 

   Roma döneminde ise, Adanalı hekim Dioscorides çiğdemi kadın hastalıkları için önermiştir. Antik Yunan döneminde Kibele ile de özdeşleştirilen tanrıçası Demeter ilahilerinde çiğdem çiçekleri önemli bir yer tutar ve sarışın olduğu bilinen tanrıçanın saçlarına benzetilir sarı çiğdem çiçekleri. Bir Demeter ilahisi;
 

Bitek çayırlarda çiçek topluyordu o

Güller, safranlar, güzel menekşeler, irisler, sümbüller ve nergisler

Çiğdem çiçeklerine benzeyen uzun sarı saçları dans ediyordu omuzlarında

Oynuyorduk bir yandan da topluyorduk güzel çiçekleri

Narin çiğdemler ile buket yapıyorduk…

 

     Kazdağı’nın endemik bitkisi çiğdemin  Hititçe adı Antahsum’dur. Sümerler de AN (gök), TAH (artma), SUM (soğan) olarak 'gök soğanımızı artırsın' olarak çevrilebilecek kelimenin kökeni bereketin artması olarak Hititler zamanından bu yana bilinir. AN.TAH.SUM 'Çiğdem Şenliği'  olarak Hitit Bayramı günlerinde Güneş tanrıçası Arinna ve Hatti tanrıları için 38 gün süren kutlamalarda çiçek adeta kutsanır. Alacahöyük ortostatlarında alt köşedeki çiçeğin 'an.tah.sum'-şar çiçeği olarak tasvir edilmesine neden olmuştur. Hititologlar  'şar' ekinin bitkinin soğanlı olmasını ifade ettiğini söylüyorlar.

     Çiğdem, Aşık Veysel' in dizelerinde türkülere konu edilmiş 'hepsinden ben alayım' dizelerinde çiçeklerin en seçkini olarak aynı zamanda fazla yenildiğinde ise yine aynı türküde bahsi geçen 'yiğit başına belayım' dizesinde olduğu gibi zehirleyici özellikte bir çiçektir.

     Günümüzde ise Orta Anadolu Bölgesi’nde, karaçalı (yöresel şive ile küsküç ) denilen bir çubukla mor-eflatun-sarı çiçekli çiğdem kökleri çıkarılır. Çocuklardan oluşan alaylar köyde tekerlemeler söyleyerek 'Çiğdem Gezmesi' ni gerçekleştirir. Ev ev gezerek pilav yapılmak üzere yağ ve bulgur toplarlar. Evlerden yağ verenin oğlan çocuğuna sahip olacağı, bulgur verenin ise kız çocuğuna sahip olacağı müjdelenir. Yağ verene sarı çiğdem, kız verene ise mor çiğdem verilir. Yağ veya bulgur vermeyenin kapısında sürekli beklenir. Kapı açılana kadar ' Dam başında boyunduruk, bekleye bekleye yorulduk, bahşiş verirsen giderik, yoksa akşama kadar dururuk' manisi söylenir. Sonunda çocuklardan oluşan alayın topladığı yağ, bulgur, çiğdemler ve diğer malzemeler bir kazanda karıştırılarak çiğdem pilavı pişirilerek köyde dağıtılır. (Antalya, İstanbul ve Ankara Çiğdemi gibi daha birçok endemik türü bulunan çiçeğin öyküsü devam edecek).

 

 

 

NELER SÖYLENDİ?
@
Çiğdem ÇİMEN

Çiğdem ÇİMEN

DİĞER YAZILARI Adalı Efe'nin En Önemli Mottosu Doğallık 08-05-2021 00:28 Adalı Efe'nin En Önemli Mottosu Doğallık 08-05-2021 00:28 Rüyaları Gerçeğe Dönüştüren Heybe Tiyatrosu 30-04-2021 16:28 Çiğdemler Açıyorsa Umut Hep Vardır 26-04-2021 06:37 Mitolojiden Günümüze Çiğdem Çiçeği 17-04-2021 00:12 Sürdürülebilir Çevre Ve Yaşam 10-04-2021 17:27 En Mutlu Günlerin En Özel Hikayelerini Fotoğraflarla Yazan Özge Oduncu 03-04-2021 16:31 Kültürel Mirasın Sürdürülebilirliği 28-03-2021 04:56 Ekoköylerin Özellikleri 20-03-2021 23:10 Ekoköyler Ve Sosyal Çevre 14-03-2021 01:12 Ekoköyler 08-03-2021 00:13 Döngüsel Ekonomi Nedir? 02-03-2021 23:08 İyi ki Doğdun Sabahattin Ali ve İyi ki Bu Topraklardan Geçtin 25-02-2021 15:01 Yeşil Yeni Düzen 2 19-02-2021 23:17 Yeşil Yeni Düzen 1 15-02-2021 22:34 Çiniye Hayat Veren Kadın Arzu Balkan 09-02-2021 01:06 Ihlamurun Nazlı Yüzü 01-02-2021 00:26 Kutsal Olan Adil ve Onurlu Bir Yaşamdır 25-01-2021 20:42 Hoşgeldin Habitat Tv 20-01-2021 14:28 Bu Bir İç Dökme Yazısıdır: Başarmak ve Ben 16-01-2021 18:11 Gökkuşağı ile Dile Gelen Sabahattin Ali Gerçekleri 05-01-2021 16:01 Masallardaki Anka'dan Çamlıbel'deki Anka'ya 31-12-2020 21:51 Yeni Yıl İçin Yeni Bir Ben 26-12-2020 06:53 Lezzet ve Kültür Diyarı Lokanta Bahar 22-12-2020 11:01 Genç Anlatıcıdan Büyüklere Hayat Dersi 11-12-2020 17:45 Edremit'in Aydınlık Yüzü Sanatçı Cemil Aktaş 04-12-2020 01:11 Atatürk Döneminde Maden Politikamız 01-12-2020 02:42 Zeytin Gözlü Bir Akşama Davetlisiniz 23-11-2020 02:50 Güre Özel Gülen Güray Kütüphanesi 18-11-2020 22:10 Dünya Çocuk Kitapları Haftası Kutlu Olsun 16-11-2020 19:33 Balya Kaderine Terk Edilemez 14-11-2020 01:36 Selam Olsun Tarihi Edremit Lisesi'ne 12-11-2020 00:49 1928 İzmir Torbalı Depremi ve Atatürk 10-11-2020 20:25 Erzurum Halkı Cumhurbaşkanı Atatürk'e Şükran Duymuştu 06-11-2020 20:49 Yokluk İçerisinde Atatürk Derman Olurken Varlık İçerisinde Halka Dert Olmak 04-11-2020 01:54 Her Şeye Rağmen Umut Var 03-11-2020 15:54 Adım Adım Tahtakuşlar 26-10-2020 20:08 Kitaplar ve Kütüphaneler 23-10-2020 02:20 Kendi Hikayemiz Gerçeğin Kendisidir 13-10-2020 13:38 Che’nin Ardından Yıldıray Sapan’ın Mücadelesi 10-10-2020 22:18 Aklınızın Kanatlarıyla Uçun 08-10-2020 22:36 Cennetin Kuşlarını Siyanür Cehennemine Bırakmayacağız 03-10-2020 16:31 Orhanların Çınarları Altından Değerlidir 26-09-2020 02:39 Sarıalan Yine Kararlı Yine Haklı 16-09-2020 21:16 Halkın Sağlığı Altından da Madende Daha Önemlidir ! 14-09-2020 16:16 Garage Art Shot'da Müzik Hiç Susmaz 13-09-2020 02:33 Mu-Atlantis-Aztek-Maya-İnka-Şaman-Türkmen 06-09-2020 22:19 Hora Fatma Teyzeme Verdiğim Sözü Tuttum 03-09-2020 22:33 Tahtakuşların Tek Kadın İşletmecisi Elif Ana 01-09-2020 01:29 Kuzey Ege'de Ayşın, Çamlıbel'de Sanat Var 29-08-2020 00:25 Çocuklarımızın Umudu İda Kitaplığı 14-08-2020 01:25 Yaşadığın Sürece Umudunu Yitirme 04-08-2020 21:06 Bitki Cadısı Ve Şifa Dağıtan Elleri 04-08-2020 16:18 Deniz Baykal, Yıldıray Sapan'ın Çağrısını Duymalıdır 22-07-2020 17:36 Sarıalan'da Madene Geçit Yok 18-07-2020 19:54 Balıkesir Liseli Olmak Şereftir 15-07-2020 02:50 Doğa Bizden Üstündür Biz Onun Parçasıyız 06-07-2020 23:00 Şamanlar Gibi Yanmaktan Korkma! 02-07-2020 15:46 Enerjimizi Neler Düşürür? 01-07-2020 17:01 Bayramiç'ten Doğan Güneş: 'İda Kitaplığı' 23-06-2020 22:28 Yazmak Kendimizle Yüzleşmeyi Sağlayan Yoldur 22-06-2020 14:41 Atatürk'ten Vaz Geçmeyen, Nutuk'u Rehber Edinen Bir CHP İstiyorum 20-06-2020 20:42 Dağları Yüreğinde Taşıyan Şair 19-06-2020 03:29 Teşekkürler Eski CHP Milletvekili Yıldıray Sapan'a... 18-06-2020 01:30 Çocuklarınızın Hayalini Destekleyin 14-06-2020 13:15 Bir Kadın, Bir Anne , Bir Yazar, Önce Bir İnsan 12-06-2020 01:50 Uluslar Arasında Sürekli Barışın Öncüsü Atatürk 05-06-2020 14:20 Biz Gerçek CHP’liler Olarak Lozan’ı Yapmış Ruhu Geri İstiyoruz 04-06-2020 00:26 Atatürk'ten Barış ve İnsanlık Dersi 02-06-2020 22:19 Sağlınız Yerindeyse Dünyanın En Zengin İnsanı Sizsiniz 30-05-2020 19:17 Yıllar Biz İnsanlar Kadar Acımasız Olamaz 27-05-2020 16:02 Radyonuzun Frekansını Mutluluk Fm'e Ayarlayın 22-05-2020 21:06 Yeni Türkiye'nin En Genç Devrimcisi Benim Atam'dır! 18-05-2020 16:38 Bir Şaman Gibi Olabilmeli İnsan 15-05-2020 23:01 Tarihi Sanatı Bugüne Ulaştıran Biz Sanat Atölyesi 14-05-2020 01:06 Ayvalık'da Arkipel İle Sanat Yaşamdır, Yaşam Sanattır 07-05-2020 07:33 Kadın Ve Edebiyat 01-05-2020 16:19 Bugünlerden Sonra Mücadeleye Hazır mısın? 26-04-2020 15:57 Ulusal Egemenlik Aşığı Değil Miydik? 22-04-2020 11:41 Gerçekleri Konuşmaktan Korkmayanlar da Var 20-04-2020 17:46 Ben Baharda Toprak Uyanırken Doğdum 18-04-2020 05:05 Nasıl Unutulur Çağın En güzel Gözlü Maarif Müfettişi ? 16-04-2020 21:40 Hayat Değerlidir, Camdan Dünyaya Hapsolamaz 15-04-2020 17:33 Öncesinde Nasıldık? Sonrasında Nasıl Olacağız? 14-04-2020 15:02 Başı Öne Eğilmedi 02-04-2020 16:39 Onurlu Geçmişimizle Direniyorum: ‘’Ya İstiklal Ya Ölüm’’. 01-04-2020 23:28 Balıkesir Sokak Hayvanlarını Düşünüyor mu? 28-03-2020 12:51 Doğa Dostu Kitap Önerileri 22-03-2020 01:30 Şeytanın Yeşerttiği Umutlar 22-03-2020 01:25 Yalnız Balıkesir'in Vefalı Ressamı 22-03-2020 01:24 İdlib Şehitlerine Ağlarken 1 Mart Tezkeresini Unutmadım 05-03-2020 02:23 Kadın Dayanışmasının En Güzel Örneği: ‘’Zeytinli Kadıneli’’ 24-02-2020 19:50 Ayev'den Ayvalık Kent Arşivine Hizmet 19-02-2020 03:16 Havran'a Karşı Suç İşleyenleri Tarih Affetmez 14-02-2020 23:39 Zeytinli'nin Kitap Kurtları 14-02-2020 02:49 Haydi Balıkesir Hep Birlikte Başka Çarşamba'ya 12-02-2020 03:20 Kazdağları Eteklerinde Bir Kütüphane 09-02-2020 01:42 İyi Ki Vardın... İyi Ki Varsın... 06-02-2020 23:53 Cumhuriyetin Yaratıcı Çocukları 02-02-2020 23:38 Yüreği Ülkesi İçin Çarpan Dev Yürek 28-01-2020 05:38 Sanatın Sihri 21-01-2020 05:23 Yırca'nın Zeytin'in Küllerinden Doğan Kadınları 10-01-2020 01:18 Zeytin Dostluğunda Hasat 07-01-2020 02:08 Köy Meydanları Şenleniverir Zeytin Hasadıyla  04-01-2020 21:01 Yeni yılda siz siz olun , tamamen siz olun    02-01-2020 23:22 Zeytin ve Kadın 29-12-2019 18:55 Zeytinli'ye "Atatürk Çocukları Kütüphanesi" çok yakışır. 28-11-2019 08:53 Başka Bir Zeytinli Mümkün  20-11-2019 09:04 Kazdağları'nın Asırlık Köy hatıraları 01-10-2019 10:30 Zeytinli'yi Sanatla Buluşturan Ressam "Ülkü Acar" 25-09-2019 11:36 Zeytinli'yi Sanatla Buluşturan Ressam 25-09-2019 11:34 Kadınların gücü, bağımsızlığın, öz güvenini temsil eder . 25-09-2019 11:29 Anıt Ağaç Gölgesinde Kızılkeçili 18-09-2019 08:03 Gökkuşağı’nın Renkleri Aydınlatır ida’yı 12-09-2019 13:06 ‘’SARIKIZ’’ İçin her şey değer 29-08-2019 12:15 Fazıl Say'ın notalarından doğan coşkun selimiz 22-08-2019 02:04 Kazdağları, İhaneti Affetmez! 07-08-2019 09:20 Bir Lezzet Denizidir, GORDO... 26-07-2019 00:32 CHP'nin Kırlı'nın kitabı ve üstlendiği tarihi misyon 15-07-2019 19:24 Yeteneğin ve karizmanın vücut bulmuş hali: Genç Osman Yavaş 06-07-2019 09:23 Kazdağları, Neden Elimizin Altında olmasın? 14-06-2019 01:15
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
E-GAZETE
Müjde Ar, Foto Galeri
ANKET OYLAMA TÜMÜ
GÜNÜN KARİKATÜRÜ
Müjde Ar, Foto Galeri
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA